Στις πιο επώδυνες αλλά και επικίνδυνες παθήσεις που πλήττουν το παχύ έντερο συγκαταλέγεται και η συστροφή παχέος εντέρου. Πρόκειται για μια σοβαρή ιατρική κατάσταση κατά την οποία ένα μέρος του εντέρου περιστρέφεται γύρω από τον άξονά του. Αυτή η περιστροφή μπορεί να εμποδίσει τη διέλευση της τροφής και των υγρών μέσω του πεπτικού συστήματος και, σε σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να διακόψει την αιμάτωση της πάσχουσας περιοχής. Η συστροφή παχέος εντέρου μπορεί να οφείλεται σε διάφορα αίτια, η γνώση των οποίων μπορεί να προλάβει αρκετά δυσάρεστες εκβάσεις.

Τι είναι η συστροφή παχέος εντέρου;

Η συστροφή παχέος εντέρου είναι μία σοβαρή πάθηση που εμφανίζεται όταν το έντερο πραγματοποιεί περιστροφή γύρω από τον άξονα του μεσεντερίου. Το μεσεντέριο είναι ο ιστός που συγκρατεί το έντερο στη θέση του και περιέχει την κάτω μεσεντέριο αρτηρία, η οποία είναι υπεύθυνη για την αιμάτωση του εντέρου. Όταν η περιστροφή εμποδίζει την αρτηρία αυτή, η παροχή αίματος διακόπτεται, οδηγώντας σε ισχαιμία, δηλαδή έλλειψη αιμάτωσης. Αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, η ισχαιμία μπορεί να προκαλέσει γαγγραινώδη νέκρωση του εντέρου. Σε πιο προχωρημένες περιπτώσεις, το έντερο μπορεί να υποστεί ρήξη, γεγονός που προκαλεί κοπρανώδη περιτονίτιδα, μια σοβαρή λοίμωξη της κοιλιακής κοιλότητας.

Η συστροφή μπορεί να συμβεί σε διάφορα τμήματα του εντέρου, συμπεριλαμβανομένου του λεπτού εντέρου, του παχέος εντέρου ή του τυφλού (του πρώτου μέρους του παχέος εντέρου). Εμφανίζεται σε όλες τις ηλικίες, αλλά είναι πιο συχνή σε βρέφη, παιδιά και ηλικιωμένους.

Συστροφή παχέος εντέρου και πιθανά αίτια

Η συστροφή παχέος εντέρου μπορεί να οφείλεται σε διάφορα αίτια. Τα αίτια αυτά μπορεί να είναι είτε συγγενείς (εκ γενετής) καταστάσεις ή να αναπτυχθούν αργότερα στη ζωή λόγω ορισμένων παραγόντων. Κάποιες φορές, παθήσεις ή βλαβερές συνήθειες μπορούν επίσης να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισης συστροφής του παχέος εντέρου.

Αρχικά, η συστροφή παχέος εντέρου μπορεί να βασίζεται σε συγγενή αίτια. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το πρόβλημα ξεκινά πριν από τη γέννηση κατά την ανάπτυξη του πεπτικού συστήματος. Κανονικά, καθώς το έμβρυο αναπτύσσεται στη μήτρα, το έντερο περιστρέφεται και σταθεροποιείται στη θέση του. Εάν αυτή η διαδικασία δεν γίνει σωστά, υφίσταται κίνδυνος να εκδηλωθεί μελλοντικά συστροφή του εντέρου. Μια άλλη συγγενής ανωμαλία, που ονομάζεται εκκόλπωμα του Meckel, είναι μια μη φυσιολογική προεξοχή στο έντερο που μπορεί να λειτουργήσει ως σημείο περιστροφής.

Βέβαια, η συστροφή παχέος εντέρου μπορεί να οφείλεται και σε επίκτητα αίτια. Στους ενήλικες, η πάθηση μπορεί να οφείλεται σε καταστάσεις που επηρεάζουν τη δομή ή την κίνηση του εντέρου. Η χρόνια δυσκοιλιότητα, για παράδειγμα, μπορεί να καταστήσει το έντερο το πιο επιρρεπές στην περιστροφή. Οι διατροφικές συνήθειες μπορούν επίσης να διαδραματίσουν κάποιο ρόλο, καθώς μια διατροφή υπερβολικά πλούσια σε φυτικές ίνες μπορούν να προκαλέσουν ταχεία διόγκωση του εντέρου μετά το φαγητό, οδηγώντας σε συστροφή. Η εγκυμοσύνη αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα κινδύνου, καθώς η συνεχώς αυξανόμενη σε μέγεθος μήτρα μπορεί να πιέσει το έντερο. Σε άτομα που έχουν υποβληθεί σε κοιλιακές επεμβάσεις, οι ουλές (συμφύσεις) που σχηματίζονται μέσα στην κοιλιά μπορεί να λειτουργήσουν ως σημεία – άγκυρες, αυξάνοντας τον κίνδυνο περιστροφής του εντέρου γύρω από τον άξονα του μεσεντερίου. Τέλος, τυχόν όγκοι στο έντερο μπορούν επίσης να εμποδίσουν τη διέλευση της τροφής, δημιουργώντας πίεση που οδηγεί εν τέλει σε συστροφή.

Συμπτώματα & επιλογές θεραπείας για τη συστροφή εντέρου ανεξάρτητα από τα αίτια

Ένα από τα πρώτα και πιο εμφανή σημάδια είναι ο έντονος κοιλιακός πόνος, ο οποίος αρχικά μπορεί να εμφανιστεί σε κύματα (κωλικοειδής πόνος), ενώ τελικά γίνεται συνεχής και έντονος. Η κοιλιά επίσης διογκώνεται, λόγω της συγκέντρωσης αερίων και υγρών στο έντερο. Εμφανίζεται επίσης ναυτία και εμετός, και οι ασθενείς δεν μπορούν να αποβάλουν αέρια ή κόπρανα. Αυτά τα συμπτώματα απαιτούν άμεση ιατρική φροντίδα, καθώς η καθυστέρηση της αντιμετώπισης μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές.

Εάν η κατάσταση επιδεινωθεί και διακοπεί η παροχή αίματος στο έντερο, εμφανίζονται πιο σοβαρά συμπτώματα. Αυτά περιλαμβάνουν πυρετό, ταχυκαρδία και χαμηλή αρτηριακή πίεση, τα οποία αποτελούν ενδείξεις σοκ και απαιτούν άμεση ιατρική παρέμβαση. Εάν το έντερο υποστεί ρήξη, μπορεί να προκληθεί περιτονίτιδα, η οποία καθιστά την κοιλιά εξαιρετικά επώδυνη και ευαίσθητη στην αφή.

Η θεραπεία για τη συστροφή του εντέρου εξαρτάται από τα αίτια, τη σοβαρότητα της πάθησης και από το αν έχει διακοπεί η αιμάτωση του εντέρου. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ειδικά σε ασθενείς παιδικής ηλικίας, μπορεί να εφαρμοστεί μια μη χειρουργική διαδικασία, που ονομάζεται χαμηλός εκκενωτικός υποκλυσμός. Αυτός περιλαμβάνει την έγχυση υπακτικού διαλύματος στο έντερο με ρύγχος μέσω του ορθού. Σκοπός του χαμηλού υποκλυσμού είναι η πρόκληση περισταλτισμού του εντέρου και η διευκόλυνση της αποβολής του περιεχομένου του. Ωστόσο, οι περισσότερες περιπτώσεις συστροφής του παχέος εντέρου απαιτούν χειρουργική επέμβαση. Ο στόχος της επέμβασης είναι να αποκατασταθεί η φυσιολογική ροή του εντέρου, να επανέλθει η αιμάτωση και να αφαιρεθούν τυχόν ιστοί που παρουσιάζουν πλέον νέκρωση. Η επέμβαση εκλογής είναι συχνά η κολεκτομή, δηλαδή η αφαίρεση του προβληματικού τμήματος του εντέρου. Ανάλογα το περιστατικό μπορεί να δημιουργηθεί είτε προσωρινή παρά φύσει έδρα ή να πραγματοποιηθεί αναστόμωση των άκρων του εντέρου. Σε κάθε περίπτωση, ο Γενικός Χειρουργός στην Αθήνα Δρ. Βασίλειος Κοντοστόλης αντιμετωπίζει χειρουργικά τη συστροφή παχέος εντέρου ανεξάρτητα από τα υποκείμενα αίτια, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευημερία του ασθενούς.